قادح عدالت باشد ، چنانكه در حديث اشعارى به آن هست ؟ جواب : در آن حديث چند چيز ديگر هست « 1 » شايد به اعتبار بعضي قيود ديگر باشد واگر از براي عدالت باشد پس در حديث نيست كه بايد پيشنماز عادل باشد « 2 » وبعضي اصطلاحات كه متأخّرين نقل كرده‌اند مأخوذ از كتب عامّه است « 3 » ، واللّه العالم . سؤال غد [ 1004 ] : در جائى كه جمع ميان قصر واتمام كنند ، وهمچنين جمع ميان جمعه وظهر نمايند هر دو را به عنوان جماعت مىتوان كرد ؟ جواب : بلى ، خصوصا هرگاه رجحانى از براي هيچ‌كدام نباشد . سؤال غه [ 1005 ] : نماز غفيله از جملهء نافلهء شام محسوب مىشود ؟ ونماز وصيّت « 4 » - كه ميان شام وخفتن است - بعد از ذهاب حمرهء مشرقيّه مىتوان كرد ؟ جواب : ظاهر اخبار آن است كه دو ركعت از نافلهء شام به طريق غفيله به عمل آيد « 5 » . ونماز وصيّت ومانند آنها را بعد از ذهاب حمره مىتوان كرد على

--> ( 1 ) خصال صدوق : 208 حديث 28 و 29 ، بحار الأنوار : 67 / 1 حديث 1 و 2 ، وسائل الشيعة : 27 / 396 حديث 34046 و 34047 . ( 2 ) منظور مؤلّف براي ما روشن نيست زيرا در حديث مشار اليه ، آمده است كه : « كسى سه چيز را مراعاة كند كه يكى از آنها عدم خلف وعده مىباشد . . . ظهرت عدالته . . » يعنى چنين انساني عادل محسوب مىشود بنابراين نه در سؤال ونه در روايت صحبتي از پيشنماز نشده است وربط دادن آن به نماز جماعت خارج از موضوع به نظر مىرسد . ( 3 ) در اينجا هم منظور مؤلّف براي ما روشن نيست ، ولى علماى شيعه مدعى هستند كه اين اصطلاح مأخوذ از قرآن وروايات أهل بيت عصمت وطهارت عليهم السّلام مىباشد ، مراجعه شود به حدائق الناضرة : 10 / 11 و 12 ، جواهر الكلام : 13 / 275 - 277 ، وسائل الشيعة : 8 / 313 - 320 وكتب ديگر ، امّا علماى أهل تسنن در كتب عقائدشان اعلام كردند : « يجوز الصلاة خلف كلّ برّ وفاجر » ( شرح عقائد نسفى : 240 ) . ( 4 ) وسائل الشيعة : 8 / 118 حديث 10213 . ( 5 ) وسائل الشيعة : 8 / 120 و 121 باب 20 ، مستدرك الوسائل : 6 / 302 - 304 باب 15 .